Artikel over workshop van Schrijfwereld op Schrijven Online april 2011:
'Luisteren naar je pen' met Astrid Pol in Zwolle
Door Tina Walsma
Van je afschrijven is gezond. Uit onderzoek van de University of Texas in Austin blijkt dat een kwartier per dag schrijven over persoonlijke ervaringen de geestelijke en lichamelijk gezondheid bevordert. Geen wonder dat steeds meer mensen hun leven willen vastleggen op papier om daarmee over te brengen wat zij beleven aan anderen. Maar waar begin je? Hoe blijft schrijven leuk en wat te doen als je vast loopt? Schrijfdocente Astrid Pol, oprichtster van Schrijfwereld, gaf op woensdag 23 maart een introductie workshop ‘Creatief Dagboekschrijven’ in Bibliotheek Zwolle. Tina Walsma was een van de deelnemers.
Creatief dagboekschrijven is in Nederland op de kaart gezet door Christine de Vries. In een interview met Schrijven Magazine (feb/mrt 2009) vertelde zij over haar vijfjarige verblijf in Amerika, waar ze diverse cursussen volgde op het gebied van gezamenlijk schrijven. Het samen schrijven gebeurde daar op een grotere schaal dan in Nederland.
Wat eenmaal terug in Nederland begon als een kleinschalige cursus bleek een regelrechte hit. De cursus 'Luisteren naar je pen' leidde tot een nieuwe schrijfmethode die inmiddels op meerdere plaatsen in Nederland wordt gegeven. Met deze cursus brengen cursisten hun belevingswereld in kaart. Astrid Pol richtte in 2009 Schrijfwereld op, nadat zij door De Vries werd gecertificeerd als cursusleidster voor ‘Luisteren naar je pen’.
Mozaïek en trappen
Van de tien deelnemers die zich hebben aangemeld voor de introductie workshop in Zwolle, komen vijf dames opdagen. De reden hiervan blijkt verwarring te zijn over de locatie. De bibliotheek van Zwolle is nog gesloten, daarom vangt een medewerkster ons op in de Statenzaal - een monument dat onderdeel vormt van het vroegere provinciehuis van Overijssel waarin de bibliotheek van Zwolle huist.
De muren van de hal zijn bedekt met mozaïeksteentjes. Hier en daar staat opslag. 'We zitten midden in een verbouwing,' verontschuldigt ze als ze ons binnenlaat. Als we door de bibliotheek lopen komen we langs een tentoonstelling van de liefdesbrieven van Thorbecke. De bibliotheek is gehuld in stilte nu de deuren nog niet zijn geopend. 'Twee trappen omhoog en dan links bij de plant,' legt de medewerkster uit. En inderdaad staat docente Astrid Pol ons daar op te wachten.
Durven loslaten
Met vijf deelnemers is de groep volgens Pol kleiner dan normaal. Dat is geen probleem, er is zo meer tijd voor schrijfoefeningen en de teksten kunnen worden gedeeld in een kleinere, persoonlijke sfeer. Onder het genot van de thee en koffie wordt een voorstelrondje gedaan: wat is een ieders ervaring met het schrijven. Een terugkomende vraagt blijft: waar begin je met schrijven? Het antwoord volgens Pol is durven loslaten. Alles is goed als het vanuit jezelf komt.
Pols eerste schrijfoefeningen zijn bedoeld om te helpen bij het zoeken naar een onderwerp. Een woordgedicht is daar een goed voorbeeld van. Om een beeld te krijgen maakt de groep gezamenlijk een gedicht. Bij elke eerste letter van een woord wordt een nieuw woord geschreven. De verscheidenheid van woorden vertelt iets over de rijkheid aan persoonlijke associaties. Het gedicht dat ontstaat kan eindeloos worden toegespitst.
Pol vertelt dat het eerste woord dat opkomt vaak het meest zeggende is. Het is een manier om erachter te komen wat er in je hoofd speelt. Een andere manier om te leren luisteren naar je pen is ‘sprinten’. Sprinten is schrijven op tijd, over een specifiek gekozen onderwerp. Belangrijk is dat je daarbij blijft schrijven en niet in het hoofd gaat zitten.
'Als je niet verder kunt, herhaal je het laatste woord tot je weer verder kan,' tipt schrijfdocente Pol. En dat werkt, de resultaten zijn vruchtbaar. Er wordt met plezier geschreven en de deelnemers geven aan verder te kunnen met de uitkomsten.
Portemonnee wordt want
Een aanleiding om te schrijven is nooit ver weg, volgens Pol. Zelfs het meest simpele voorwerp kan een persoonlijk verhaal met zich meedragen. Ze nodigt ons uit een willekeurig voorwerp dat we bij ons dragen te pakken en daar wat over te schrijven. Ik kies voor mijn portemonnee, zwart met een afbeelding van een kat erop en bovendien omlijnd met glitters.
Het schrijven over de eigen voorwerpen lijkt iedereen goed af te gaan: overal wordt geschreven. De reacties zijn dan ook verbaasd als Pol plotseling voorstelt de voorwerpen door te schuiven aan de buurvrouw rechts. Een rode, gebreide want wordt naar me doorgeschoven en mijn portemonnee ligt nu bij de andere buurvrouw.
Een want? Voor mij is dit niet meer dan een want, een beetje ouderwets, het doet het mij denken aan mijn kindertijd. Maar voor mijn buurvrouw is het vast meer dan zomaar een handschoen. Zo vlechten zich associaties aan elkaar.
'Je kunt alles als ingang gebruiken om te schrijven,' legt Astrid Pol enthousiast uit. Met interesse luisteren de deelnemers achteraf naar elkaars geschreven teksten. Het voorlezen staat geheel vrij en oordelen over de inhoud wordt vandaag niet gedaan. Dat is niet waar de cursus over gaat, vertelt Pol.
Het is interessant achteraf te horen wat elke deelnemer heeft geschreven. Juist omdat iedere deelnemer een eigen stijl van schrijven heeft in een persoonlijke belevingswereld.
Vervolg
Als de introductie workshop, die ongeveer twee uur duurt, aan een eind komt wordt nogmaals een rondje gedaan. Alle deelnemers zijn zo positief over de oefeningen dat onderling wordt afgesproken een vrijblijvend vervolg te plannen.
Wat opvalt is dat er geen vaste inhoudelijke leerdoelen vast zitten aan deze cursus - de deelnemers leren elk op hun eigen manier van de aangeboden oefeningen. Voor mij werkt de cursus inspirerend. Niet alle oefeningen zijn nieuw voor me maar Pol herinnert me aan hoe veelzeggend een gedicht van slechts een paar woorden kan zijn. Hoe het de essentie kan vatten.
Het straalt van de docente af dat ze plezier heeft in het schrijven en dat werkt aanstekelijk. Erg attent is dat ze bij het afscheid de deelnemers een klein notitieboekje cadeau geeft. 'Zo kunnen jullie ook onderweg snel krabbeltjes maken, ik gebruik ze zelf veel om snel even een woordgedicht te maken.'
- Interview over Schrijfwereld in Vinexpress juni 2009
Klik hier voor het volledige artikel.